HİPOTRODİ, NEDENLERİ ve TEDAVİSİ

Tiroid bezinin büyümesine, diğer bir deyişle boyutlarının ve ağırlığının küçük miktarlarda da olsa artmasına guatr denir. Bu büyüme tiroidin bir ya da birkaç bölgesinde, tiroit içine veya dışına doğru yumrulaş...

Tiroid bezinin büyümesine, diğer bir deyişle boyutlarının ve ağırlığının küçük miktarlarda da olsa artmasına guatr denir. Bu büyüme tiroidin bir ya da birkaç bölgesinde, tiroit içine veya dışına doğru yumrulaşma (tomurcuklanma) şeklinde olabilir. Yumrulaşan kesime nodül, bu şekilde büyümüş tiroide nodüler guatr denir . Tek bir nodül içeren guatrlara tek nodüllü guatr , birden fazla nodül içerenler ise çok nodüllü guatr denir. Nodül içermeyen guatrlar düzgün ya da yaygın guatr (diffüz guatr) adını alır 

Nodül ya da nodüllerin tipini ve yapısını aydınlatmak için tiroit ultrasonu ve tiroit sintigrafisi gibi tetkikler kullanılır.

Tiroid bezinin büyüme şekline bakılmaksızın bir bölgede yaşayan nüfusun %5-10'luk bir kesiminde guatr ortaya çıkmışsa, bu bölgeye endemik guatr bölgesi denir. Ülkemizde başta Karadeniz bölgesi olmak üzere çeşitli bölgelerdeki guatrlar bu tanım içinde yer alır. Endemik guatr çoğu kez iyot eksikliği gibi bilinen bir nedene bağlı olarak ortaya çıkar.

GUATR NEDENLERİ

1-İyot eksikliği
Guatrın bilinen en sık nedeni iyot eksikliğidir. Alınan gıdalarda iyot azsa tiroide yetersiz iyot gelir. Dolayısıyla tiroit yeterli hormon yapamaz ve TSH yükselir. TSH ise T3,T4düzeylerini normal sınırlara getirebilmek için bir yandan tiroidi büyütmeye bir yandan da tiroitte hormon üretimini arttırmaya çalışır.

2-İyot fazlalığı
Uzun süreli fazla iyot kullanılması, iyodun hormon yapısına katılmasını önleyebilir. Böylece hormon üretimi azalır. Bu durum guatra yol açabilir. Kimi durumlarda fazla iyot, kısa sürede gelişen tiroit iltihabı(subakut tiroidit)denen hastalığa neden olabilmektedir.

3-İlaçlar
Bu grupta en iyi bilinen ilaç, psikiyatrik hastalarda kullanılan lityum olup ayrıca amiyodaron adı verilen kalp ilacı da bazı sorunlara yol açabilir.

4-Yiyecekler
Bu yiyeceklerden en iyi bilinenleri lahana, şalgam ve brokoli gibi yiyeceklerdir. Lahana grubunun en tipik örneği Karadeniz bölgemizde fazla tüketilen Kara lahanadır. Kara lahanada bulunan bir madde tiroid de hormon üretimini önleyerek, daha önce değinilen mekanizmalarla guatr gelişmesine neden olabilir. Ancak bunun için bireyin aşırı miktarda bu sebzeleri tüketmesi gerektiği akılda tutulmalıdır.

5-Ailesel yatkınlık
Hormon üretim aşamalarından birinde ya da bir kaçında kalıtım yolu ile geçen bozukluk olması, hormon üretiminde azalmayla sonuçlanacağından tiroit büyüyebilir.

6-Vücudun hormon gereksiniminin artması
Gebelik ve büyüme çağında hormon gereksinimi artar. Eğer bu bireylerde ailesel yatkınlık varsa ya da yukarıda değinilen nedenlerden biri ya da birkaçı da devreye girerse guatr ortaya çıkabilir.

Guatra neden olan bu faktörler aynı zamanda tiroidin işlevsel bozukluklarına da neden olabilmekte, diğer bir deyişle tiroidin işlevsel bozuklukları guatra eşlik edebilmektedir.

Bundan önceki paylaşımımızda çok alışantroit bezi sonucu oluşan hipertroidiyi paylaşmıştık, bu deferde az çalışan Troit sonucu ortaya çıkan hast. Hipotroitten bahsedeceğiz.

 

AZ ÇALIŞAN TİROİDİN TANIMI (HİPOTİROİDİ) ,NEDENLERİ VE TEDAVİSİ

Herhangi bir nedenle kanda tiroit hormon düzeyinin azalmasına bağlı sorunların ortaya çıkmasına, tam karşılığı olmamakla beraber az çalışan tiroit (hipotiroidi) adı verilir.

AZ ÇALIŞAN TİROİT NEDENLERİ

Guatra neden olan etmenler:İyot eksikliği ya da fazlalığı, lityum gibi ilaçlar, ailesel yatkınlık, guatr yapan yiyecekler. Bu etkenler tiroitte hormon üretimini azaltır ve çoğunlukla beraberinde guatr ortaya çıkar. Bunlara az çalışan guatr (hipotiroidik guatr) adı verilir

Tiroidin tahrip olması: Genellikle fazla çalışan guatrlarda tedavi amacıyla verilen radyoaktif iyotya da diğer hastalıklar için kullanılan radyasyon tedavisi(şua tedavisi; radyoterapi) tiroit hücrelerini tahrip eder ve bu hücreler yeterli hormon üretemezler. Bu hastalara hormon tedavisi verilmezse hormon azlığına bağlı sorunlar ortaya çıkar.

Tiroide yönelik ameliyatlar: Ameliyatla tiroidin bir kısmı ya da tamamı çıkarılırsa ya hormon üretimi azalacak ya da hormon üretilemeyecektir. Sonuçta kan hormon düzeyleri düşecektir.

Tiroidin iltihabi hastalıkları: Bu hastalıklar da tiroidin tahrip olması sonucu ortaya çıkmaktadır. Bu grupta en sık Hashimoto hastalığı görülür. Nedeni, vücut savunma sisteminin tiroide karşı oluşturduğu tiroit antikorları adı verilen yapılardır. Bu yapılar tiroitte hormon üretimini azaltırlar. Bu hastalıkların bir kısmında tiroit büyüyebilir.

Doğuştan az çalışan tiroit:Yeni doğan çocukta kan tiroit hormon düzeyinin düşük olmasını anlatır. Buna bağlı sinir sistemi gelişmesinde aksaklıklar ve zeka düzeyi ile ilgili sorunlar ortaya çıkabilir. Bu durum kretinizm olarak da bilinir. En sık nedeni annedeki iyot eksikliğidir. Böylece anne karnındaki bebekte de iyot eksikliği ortaya çıkar ve bebekte hormon üretimi azalır. Bazen anne karnındaki bebekte hormon yapım aşamalarından biri ya da bir kaçında bozukluk olabilir. Böylece bebekte hormon yapımı aksar. Bir başka neden, annede gebelik sırasında fazla çalışan guatrın var olması ve bunun tedavisi için annenin kontrolsüz ilaç kullanmasıdır. Bu üç durumda, yeni doğan çocukta tiroidin az çalışması yanında büyük guatr da olabilir. Ender olmakla beraber anne karnındaki bebekte tiroit gelişemez ve çocuklar tiroitsiz doğabilir. Bu durumda da yeni doğanda hormon üretimi olmaz.

TEDAVİ

Asıl tedavi kandaki hormon düzeyinin yükseltilmesidir. Bu amaçla tiroit hormonu içeren ilaçlar kullanılır. Bu başlık altında; eczanelerde bulunan ilaçların isimleri ve kullanılması sırasında dikkat edilmesi gereken noktaları görebilirsiniz. Tedavide en sık sadece T4 hormonu içeren ilaçlar kullanılır.

Tedavi altındaki hastalar kan TSH ölçümleri ile izlenir. İlaca başlanan ya da kontrollerde ilacın dozu değiştirilen hastalarda kontrol ölçümü yaklaşık 6 hafta sonra yapılır.

Az çalışan tiroidi olan hastalarda acil olmayan herhangi bir ameliyat yapılacaksa, önce tiroit hormonu verilmeli ve tiroit, normal çalışan tiroit haline getirilmelidir. Bu yaklaşım ameliyat gerektiren az çalışan nodüler guatr varlığında da geçerlidir.

Yorumlar

tüm yorumlar